Compassionate Appointment Supreme Court:ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದವರು ನಂತರ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪದೋನ್ನತಿ (Promotion) ಕೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಿ, ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ(Compassionate Appointment Supreme Court)
ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಪರ್ಗಳಾಗಿ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ (Junior Assistant) ಹುದ್ದೆಗೆ ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗಿತ್ತು.
ಈ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ರಾಜೇಶ್ ಬಿಂದಾಲ್ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
Compassionate Appointment Supreme Court: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು
1. ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿ ಒಂದು ಮಾನವೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ
ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಹುದ್ದೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮಾತ್ರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
“ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಂತೆ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ” ಎಂದು ಪೀಠವು ಹೇಳಿದೆ.
2. ಪದೋನ್ನತಿ ಕೇಳಲು ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ
ಒಮ್ಮೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುದ್ದೆ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅನುಕಂಪದ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
3. ಅರ್ಹತೆ ಇದ್ದರೂ ಬಡ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
ಅನುಕಂಪದ ಹುದ್ದೆ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅರ್ಹತೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
“ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಡೆದ ಹುದ್ದೆ, ಅದೇ ಹುದ್ದೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ” ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
4. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ
ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 14 ಮತ್ತು 16ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು. ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇಮಕಾತಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಅಪವಾದ ಮಾತ್ರ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎದುರಿಸದೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠವು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ(Compassionate Appointment Supreme Court)
ಈ ತೀರ್ಪು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿ ಹಕ್ಕಲ್ಲ
• ಪದೋನ್ನತಿ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ
• ಇದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ
ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದವರು, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಾಶ್ವತ ಹಕ್ಕಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾನವೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಸೀಮಿತ ಸೌಲಭ್ಯ ಮಾತ್ರ. ಪದೋನ್ನತಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
